Dnia 31 maja 2022 r. Wojew\u00f3dzki S\u0105d Administracyjny we Wroc\u0142awiu wyda\u0142 wyrok w sprawie zwolnienia zst\u0119pnego z op\u0142aty za pobyt w domu pomocy spo\u0142ecznej. Kluczowym aktem prawnym reguluj\u0105cym powy\u017csz\u0105 materi\u0119 jest ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy spo\u0142ecznej (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 901 z p\u00f3\u017an. zm.), a w szczeg\u00f3lno\u015bci artyku\u0142y 64 oraz 64a. Zgodnie z aprobowan\u0105 tez\u0105 orzeczenia \u201enegatywny stosunek skar\u017c\u0105cego do ojca i brak jakichkolwiek relacji z nim nie mo\u017ce mie\u0107 wp\u0142ywu na samo powstanie obowi\u0105zku wnoszenia op\u0142at\u201d za pobyt mieszka\u0144ca domu w domu pomocy spo\u0142ecznej. Jak wskaza\u0142 s\u0105d, obowi\u0105zek wywodz\u0105cy si\u0119 z art. 61 wspomnianej ustawy, pozostaje w funkcjonalnym zwi\u0105zku z przepisami kodeksu rodzinnego i opieku\u0144czego o alimentacji, jednak\u017ce przede wszystkim jest publicznoprawnym ci\u0119\u017carem powstaj\u0105cym z chwil\u0105 przyj\u0119cia osoby skierowanej do DPS. Tym samym jego ponoszenie ma na celu pokrycie okre\u015blanych w trybie administracyjnym koszt\u00f3w utrzymania mieszka\u0144ca. Z drugiej strony, s\u0105d administracyjny zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 na kierunek kolejnych nowelizacji w ustawie o pomocy spo\u0142ecznej, kt\u00f3re wyra\u017caj\u0105 potrzeb\u0119 zagwarantowania wi\u0119kszej ochrony cz\u0142onkom rodzin pensjonariuszy tych instytucji.<\/p>\n\n\n\n
Orzeczenie, kt\u00f3re da\u0142o asumpt dla niniejszych rozwa\u017ca\u0144, zosta\u0142o wydane na kanwie nast\u0119puj\u0105cego stanu faktycznego. Skar\u017c\u0105cy, zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 o umorzenie zaleg\u0142o\u015bci powsta\u0142ych w zwi\u0105zku z brakiem uregulowania nale\u017cno\u015bci za pobyt ojca w domu pomocy spo\u0142ecznej, ze wzgl\u0119du na trudn\u0105 sytuacj\u0119. W uzasadnieniu wniosku o ca\u0142kowite zwolnienie z ponoszenia odp\u0142atno\u015bci wskaza\u0142 r\u00f3wnie\u017c negatywne relacje z ojcem. Skar\u017c\u0105cy spotka\u0142 si\u0119 z decyzj\u0105 odmown\u0105, kt\u00f3r\u0105 \u2013 wskutek wniesionego odwo\u0142ania \u2013 organ II instancji utrzyma\u0142 w mocy. Nie zgadzaj\u0105c si\u0119 z takim rozstrzygni\u0119ciem Skar\u017c\u0105cy wni\u00f3s\u0142 nast\u0119pnie skarg\u0119 od decyzji ostatecznej do Wojew\u00f3dzkiego S\u0105du Administracyjnego. W rozstrzygni\u0119ciu WSA zgodzi\u0142 si\u0119 z organami obu instancji, i\u017c to na skar\u017c\u0105cym ci\u0105\u017cy obowi\u0105zek ponoszenia odp\u0142atno\u015bci za pobyt ojca w plac\u00f3wce. Zgodnie z regulacj\u0105 zawart\u0105 w art. 61 ust. 2 u.p.s. do wnoszenia omawianych op\u0142at zobowi\u0105zani s\u0105 w okre\u015blonym zakresie kolejno: mieszkaniec domu, ma\u0142\u017conek, zst\u0119pni przed wst\u0119pnymi oraz gmina, z kt\u00f3rej osoba zosta\u0142a skierowana do domu pomocy spo\u0142ecznej. Natomiast w toku poczynionych rozwa\u017ca\u0144, s\u0105d doszed\u0142 do prawid\u0142owej konkluzji, w kt\u00f3rej trafnie wskaza\u0142 r\u00f3\u017cnice wyst\u0119puj\u0105ce w wyk\u0142adni art. 64 oraz 64a, kt\u00f3re zobligowa\u0142y do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji organ\u00f3w obu instancji. Pierwszy z artyku\u0142\u00f3w umo\u017cliwia zwolnienie zobowi\u0105zanego z odp\u0142atno\u015bci, za\u015b w razie ziszczenia przes\u0142anek okre\u015blonych w drugim \u2013 zwolnienie takie musi nast\u0105pi\u0107, ma to miejsce ex lege.<\/p>\n\n\n\n
Norma z art. 64a ma charakter zwi\u0105zany. Ci\u0119\u017car dowodu spoczywa na osobie ubiegaj\u0105cej si\u0119 o zwolnienie z odp\u0142atno\u015bci. Je\u017celi tylko osoba obowi\u0105zana z\u0142o\u017cy odpowiedni wniosek oraz przedstawi prawomocne orzeczenie s\u0105du o pozbawieniu mieszka\u0144ca w\u0142adzy rodzicielskiej nad t\u0105 osob\u0105 i o\u015bwiadczy, \u017ce w\u0142adza rodzicielska nie zosta\u0142a przywr\u00f3cona lub prawomocne orzeczenie s\u0105du o skazaniu tego mieszka\u0144ca za umy\u015blne przest\u0119pstwo \u015bcigane z oskar\u017cenia publicznego pope\u0142nione na szkod\u0119 osoby obowi\u0105zanej do wnoszenia op\u0142aty, jej zst\u0119pnego, ma\u0142oletniego lub pe\u0142noletniego nieporadnego ze wzgl\u0119du na wiek, stan psychiczny lub fizyczny rodze\u0144stwa lub jej rodzica, chyba \u017ce skazanie uleg\u0142o zatarciu, to rola organu prowadz\u0105cego post\u0119powanie \u201eogranicza si\u0119 de facto do wydania decyzji zwalniaj\u0105cej z tej op\u0142aty.\u201d (E. \u017bo\u0142nierczyk, Szczeg\u00f3lne okoliczno\u015bci dotycz\u0105ce relacji pomi\u0119dzy cz\u0142onkami rodziny jako dopuszczalno\u015b\u0107 zwolnienia z odp\u0142atno\u015bci za pobyt mieszka\u0144ca w domu pomocy spo\u0142ecznej. Glosa aprobuj\u0105ca do wyroku Wojew\u00f3dzkiego S\u0105du Administracyjnego we Wroc\u0142awiu z 31 maja 2022 r. (IV SA\/Wr 590\/21), OwSS 2023, nr 1, s. 132-138.). Inaczej ma si\u0119 sytuacja w zwi\u0105zku z art. 64 u.p.s. Ustawodawca, zauwa\u017caj\u0105c \u017ce wnioskodawca cz\u0119sto nie dysponuje wymaganymi dokumentami, b\u0105d\u017a ze wzgl\u0119du na up\u0142yw czasu, b\u0105d\u017a te\u017c ze wzgl\u0119du na fakt, \u017ce w\u0142a\u015bciwe ku ich uzyskaniu post\u0119powanie nigdy nie zosta\u0142o zainicjowane, co mo\u017ce wynika\u0107 z r\u00f3\u017cnych przyczyn natury moralnej czy strachu, wprowadzi\u0142 bowiem mo\u017cliwo\u015b\u0107 fakultatywnego ubiegania si\u0119 o zwolnienia z odp\u0142atno\u015bci. W przypadku zwolnienia w oparciu o norm\u0119 z art. 64 u.p.s. charakter uznaniowy ma nie tylko samo zwolnienie, ale r\u00f3wnie\u017c jego zakres. Co warto za\u015b wyra\u017anie podkre\u015bli\u0107, organ udzielaj\u0105c zwolnienia przewidzianego w art. 64 u.p.s., dzia\u0142a w warunkach pewnego rodzaju dowolno\u015bci, kt\u00f3ra nie mo\u017ce jednak by\u0107 w \u017cadnym stopniu uto\u017csamiana z samowol\u0105. Dzia\u0142anie zawsze musi by\u0107 zgodne z prawem i mie\u0107 umocowanie prawne. W orzecznictwie s\u0105dowo-administracyjnym trafnie, ju\u017c przed omawianym wyrokiem, wskazywano na brak podstaw do ograniczenia badania przes\u0142anek zwolnienia tylko ze sfer\u0105 materialnego statusu os\u00f3b zobowi\u0105zanych. \u201eRelacje oraz wi\u0119zi rodzinne mog\u0105 by\u0107 ustalane przez organy i oceniane jako szczeg\u00f3lny przypadek\u201d, uzasadniaj\u0105cy uwzgl\u0119dnienie wniosku o zwolnienie. Do przes\u0142anek uznaniowego zwolnienia, obok sytuacji ekonomicznej, dodano przes\u0142anki dotycz\u0105ce relacji rodzinnych. Zmiany dodatkowo wzmocni\u0142a nowelizacja, obowi\u0105zuj\u0105ca od dnia 27 stycznia 2022 r., na mocy kt\u00f3rej dodany zosta\u0142 pkt 7. Wskazuje on kolejne okoliczno\u015bci zwolnienia, a mianowicie \u201era\u017c\u0105ce naruszenie przez osob\u0119 kierowan\u0105 do domu pomocy spo\u0142ecznej lub mieszka\u0144ca domu obowi\u0105zku alimentacyjnego lub innych obowi\u0105zk\u00f3w rodzinnych wzgl\u0119dem osoby obowi\u0105zanej do wnoszenia op\u0142aty.\u201d S\u0142usznie podnosi si\u0119 w doktrynie, i\u017c na tle wyk\u0142adni \u201era\u017c\u0105cego\u201d naruszenia obowi\u0105zku alimentacyjnego lub innych obowi\u0105zk\u00f3w rodzinnych mog\u0105 pojawia\u0107 si\u0119 trudno\u015bci interpretacyjne. Niemniej, tytu\u0142em przyk\u0142adu, s\u0105d administracyjny przypomnia\u0142, \u017ce w\u015br\u00f3d tych obowi\u0105zk\u00f3w znajduj\u0105 si\u0119 te szczeg\u00f3\u0142owo zdefiniowane w przepisach k.r.o. dotycz\u0105ce wykonywania w\u0142adzy rodzicielskiej i relacji pomi\u0119dzy rodzicem a dzieckiem \u2013 m.in.: obowi\u0105zek wzajemnego szacunku i wspierania si\u0119, czy te\u017c obowi\u0105zek utrzymywania kontakt\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Na zako\u0144czenie istotnie nale\u017cy zaznaczy\u0107, \u017ce s\u0105d przyzna\u0142 racj\u0119 Skar\u017c\u0105cemu i uzna\u0142, \u017ce u\u017cyty w przepisie art. 64 ust. 2 u.p.s. zwrot \u201ew szczeg\u00f3lno\u015bci\u201d oznacza, \u017ce okre\u015blona lista przes\u0142anek uzasadniaj\u0105cych zwolnienie z ponoszonej op\u0142aty jest list\u0105 przyk\u0142adow\u0105. Katalog ma charakter otwarty, a to z kolei oznacza, \u017ce uzasadnione okoliczno\u015bci, kt\u00f3re przemawiaj\u0105 za uwzgl\u0119dnieniem wniosku, powinny by\u0107 oceniane indywidualnie w kontek\u015bcie konkretnej sprawy.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Dnia 31 maja 2022 r. Wojew\u00f3dzki S\u0105d Administracyjny we Wroc\u0142awiu wyda\u0142 wyrok w sprawie zwolnienia zst\u0119pnego z op\u0142aty za pobyt w domu pomocy spo\u0142ecznej. Kluczowym aktem prawnym reguluj\u0105cym powy\u017csz\u0105 materi\u0119 jest ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy spo\u0142ecznej (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 901 z p\u00f3\u017an. zm.), a w szczeg\u00f3lno\u015bci […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-336","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-news-pl"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/alimenty.net\/news\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/336","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/alimenty.net\/news\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/alimenty.net\/news\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alimenty.net\/news\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alimenty.net\/news\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=336"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/alimenty.net\/news\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/336\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":337,"href":"https:\/\/alimenty.net\/news\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/336\/revisions\/337"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/alimenty.net\/news\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=336"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/alimenty.net\/news\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=336"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/alimenty.net\/news\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=336"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}