W praktyce prawa rodzinnego i opiekuńczego jednym z najczęstszych roszczeń dochodzonych przed sądami jest żądanie podwyższenia alimentów. Podstawową przesłanką takich powództw jest tzw. zmiana stosunków (art. 138 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego), do której zalicza się zarówno wzrost usprawiedliwionych potrzeb dziecka, jak i zmianę sytuacji materialnej rodziców. Wyrok Sądu Rejonowego w Szczytnie z dnia 19 maja 2026 r. (sygn. akt III RC 56/26) stanowi cenny przykład wykładni przepisów w zakresie wyważania interesów uprawnionego małoletniego oraz ograniczeń finansowych zobowiązanego. Sąd wskazał, że upływ czasu
(w analizowanej sprawie okresu około trzech lat od poprzedniego orzeczenia) w połączeniu
z wejściem dziecka w kolejny etap edukacyjny i wiekowy w sposób naturalny generuje wzrost jego usprawiedliwionych potrzeb. Przygotowanie do egzaminów dojrzałości, zamiar podjęcia studiów, wyższe koszty wyżywienia, odzieży, dojazdów czy niezbędnych świadczeń zdrowotnych i edukacyjnych (np. korepetycje) stanowią obiektywne przesłanki uzasadniające modyfikację dotychczasowej kwoty alimentów.
Sąd wyraźnie podkreślił także znaczenie osobistych starań o wychowanie i utrzymanie dziecka przez rodzica, u którego dziecko stale zamieszkuje. W sytuacji braku kontaktów drugiego rodzica z dzieckiem, ciężar codziennego trudu wychowawczego spoczywa wyłącznie na jednym z rodziców, co przemawia za koniecznością zwiększenia udziału finansowego drugiego rodzica.
Kluczowym zagadnieniem prawnym poruszonym w orzeczeniu jest pojęcie „możliwości zarobkowych i majątkowych” zobowiązanego (art. 135 § 1 k.r.o.). Sąd przypomniał utrwaloną linię orzeczniczą, zgodnie z którą ocena tych możliwości nie ogranicza się wyłącznie do faktycznie osiąganych dochodów (np. pobieranej renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy), lecz obejmuje potencjał zarobkowy, jaki osoba zobowiązana mogłaby uzyskać przy pełnym wykorzystaniu swoich sił, posiadanych kwalifikacji i stanu zdrowia. Częściowa niezdolność do pracy nie wyklucza bowiem możliwości podjęcia dodatkowego zatrudnienia w odpowiednio dostosowanym zakresie.
Sąd, uwzględniając podwyższenie potrzeb dziecka oraz potencjał zobowiązanego, uwzględnił powództwo jedynie częściowo, kierując się zasadą proporcjonalności. Wysokość alimentów musi odpowiadać stopniowi dochodowemu rodzica, aby nie doprowadzić do jego niedostatku. Jeżeli żądana przez stronę powodową kwota przekracza realne możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego, sąd oddala powództwo w pozostałej części, nakładając pozostały ciężar finansowy na drugiego z rodziców.